Arhiva Oznaka: Pljevaljski kraj

Dr Nedeljko RADOSAVLJEVIĆ – NEKOLIKO IZVORA O PLJEVALJSKOM KRAJU I HERCEGOVAČKOJ MITROPOLIJI POD DUHOVNOM VLAŠĆU VASELJENSKE PATRIJARŠIJE (1766 – 1878) (metodološki pristup njihovoj analizi)

Od ukidanja Pećke patrijaršije 1766, do Berlinskog kongresa 1878, čije
odluke su donele značajne geopolitičke promene na Balkanskom poluostrvu,
Pljevlja i pljevaljski kraj su, posle Mostara, bili među najznačajnijim
delovima Hercegovačke mitropolije.2 To potvrđuje kako aktivan duhovni
život manastira Svete Trojice, tako i postojanje većeg broja crkava i ma-
nastira na području Pljevalja i okoline.

Dr Ema MILJKOVIĆ – PLJEVLJA I PLJEVALJSKI KRAJ KAO ISTRAŽIVAČKA TEMA JUŽNOSLOVENSKE OSMANISTIKE

Period omeđen osmanskim zauzimanjem srpskih zemalja s jedne i Prvim
srpskim ustankom s druge strane zamišljene istorijske prave predstavlja
još uvek jedan od najslabije istraženih perioda srpske nacionalne isto-
rije. Uzroci takvog stanja ne samo u srpskoj, već u čitavoj južnoslovenskoj
istoriografiji mogu se objasniti najmanje dvema grupama razloga:
– nepristupačnost izvora relevantnih za takvu vrstu istraživanja
(osmanska građa se čuva prvenstveno u turskim arhivima u Istanbulu i An-
kari, za koje je u proteklim decenijama bilo izuzetno teško dobiti dozvole
za rad; iako je taj proces sada znatno olakšan, ostaje problem nedostatka
materijalnih sredstava za ovakvu vrstu istraživanja), i
– nedovoljan broj istraživača sa „specifičnom znanjima“ (poznavanje
osmanskog turskog jezika, diplomatike i paleografije) koji bi mogli pri-
stupiti ovom poslu.

Dr Dragana KUJOVIĆ – RADOVI AUTORA I PREPISIVAČA NA ORIJENTALNIM JEZICIMA IZ PLJEVALJSKOG KRAJA

Pisana riječ u arapsko-islamskom i kasnije u osmanskom društvu nje-
govana je kao izraz specifičnog kulturnog i estetskog standarda, prije sve-
ga s potrebom preciznog bilježenja i tumačenja vjerske tradicije, pisanja
filoloških i etičkih rasprava ili najrazličitijih antologija s ciljem
opšteobrazovne edukacije čitalaca, svodeći se vrlo često na priređiva-
nje tradicionalnog materijala uz čvrsti oslon na pređašnja dostignuća. U
islamskoj umjetnosti kaligrafski oblikovano pismo i ukrašavanje knjiga
predstavljaju veoma prisutan umjetnički izraz. Figuralna ikonografija
drugih religija zamijenjena je pobožnim natpisima u funkciji simbolič-
nog afirmisanja vjere, vrlo često, zbog obilja ukrasa, teško čitljivim.

Mr Adnan PREKIĆ – POLITIKA CRNE GORE U PLJEVALJSKOM KRAJU 1912 / 13.GODINE U IZVJEŠTAJIMA MINISTARSTVA KRALJEVINE CRNE GORE

Od početka konstituisanja Crne Gore kao samostalne države u XVIII vi-
jeku pa do gubitka njene državnosti, teritorijalne aspiracije na oblasti
u njenom okruženju, prije svega osmanske, bile su determinante na kojima
je počivala i u skladu sa kojima se razvijala i konstituisala crnogorska
državnost.

Dr Marica MALOVIĆ-ĐUKIĆ – KOTORSKA I DUBROVAČKA ARHIVSKA GRAĐA O DROBNJACIMA U SREDNJEM VEKU

U istorijskoj literaturi je poznato da su Drobnjaci učestvovali u karavanskoj trgovini koja je povezivala Dubrovnik i Kotor sa gradovima u unutrašnjosti Srbije.1 Tako su oni često kao ponosnici prolazili kroz Pljevlja i pljevaljski kraj ili su, pak, na drugi način uticali na privredni život u pljevaljskoj obalasti u srednjem veku. Treba istaći da su se neki istaknuti pojedinci iz Drobnjaka vremenom obogatili trgujući i da su se potom naselili u pljevaljskom kraju. Tu su nastavili i dalje da se bave kreditnim i drugim unosnim poslovima. Jedan od njih je bio Skorovoj Vokšić sa svojim sinovima. Njegov najstariji sin Stjepan pominje se 1477. godine kao starešina džemata u nahiji Mileševa. Letnje stanište ovog katuna bilo je u Hranču, danas Ranče, oblast koja se prostire između Pljevalja i Prijepolja. U dubrovačkim izvorima pominju se dvojica sinova Skorovoja Vokšića, što znači da su bili dobro poznati u Dubrovniku, a pominju se i kao kućne starešine u pomenutom katunu. Istaknuti trgovci iz Drobnjaka počinju da se naseljavaju i u susednom Prijepolju, jednom od tranzitnih centara u trgovačkom prometu.