Arhiva Kategorije: Glasnik br.10-11

A. P. DEREVJANKO, M. V. ŠUNJKOV, A. K. AGADŽANJAN, I. A. VISLO- BOKOVA, V. A. ULJANOV, A. A. ANOJKIN, M. M. ŽIVANOVIĆ – PROUČAVANJE PEĆINE TRLICA U BLIZINI GRADA PLJEVLJA NA SJEVERU CRNE GORE

APSTRAKT: U radu su prikazani rezultati istraživanja 2010-2014. na pećini Trlica, koja se nalazi u blizini grada Pljevlja. Obrađuju se i analiziraju slojevi koji se na osnovu otkrivene bogate faune i komparativnog materijala, mogu opredijeliti u rani i srednji pleistocen. Brojnost i raznolikost nađenih vrsta krupnih i sitnih sisara svrstavaju ovaj lokalitet među najznačajnijim na Balkanu u pogledu izučavanja pleistocenske faune.
KLJUČNE RIJEČI: rani i srednji pleistocen, taksonomski sastav teriofaune, sitni i krupni sisari.

Dr Sanja PAJIĆ – PRILOG POZNAVANJU ISTORIJE MANASTIRA DUBOČICE

APSTRAKT: Manastir Dubočica u blizini Pljevalja nastao je 1565. kako je navedeno u ktitorskom natpisu. Četiri vrste istorijskih izvora beleže podatke o manastiru i njegovom bratstvu: natpisi u samoj crkvi, zapisi u rukopisnim knjigama, dokumenta na turskom jeziku, sačuvana u arhivu manastira Sv. Trojice kod Pljevalja i opisi iz 19. veka. Na osnovu trenutno dostupnih izvora može se u izvesnoj meri rekonstruisati život manastira i pratiti njegov nastanak i prosperitet (druga polovina 16. veka), borba za opstanak i formiranje umetničke celine (17. vek) i na kraju gašenje (18. vek) i pretvaranje u parohijsku crkvu (19. vek).
KLJUČNE REČI: Manastir Dubočica

Akademik Ljubomir ZUKOVIĆ – PIRLITORSKI VOJVODA MOMČILO

APSTRAKT: U oblastima ekstremnog patrijarhata, žena je uvek pod sumnjom, a njena vernost konstantno je na proveri. U tom kontekstu, Vidosavin postupak tumači se kao vid pobune protiv patrijarhalnih obrazaca na kojima počiva porodica vojvode Momčila, što u značajnom meri predstavlja novinu u analizi ove pesme. U nastavku rada, određena pevačeva stvaralačka rešenja posmatraju se u svetlu njegovog neposrednog iskustva iz vremena hajdukovanja, a takođe se problematizuje i pitanje zašto ostalih pet varijanata ove pesme nije sačuvano.
KLJUČNE RIJEČI: Vojvoda Momčilo, Vuk Karadžić, Stojan Lomović, Vidosava, izdaja, patrijarhat

Dr Siniša MIŠIĆ – INOKOSNE PORODICE I ZADRUGE U SREDNJOVEKOVNOJ SRBIJI*

APSTRAKT: Rad se bavi strukturom srpske porodice u poznom srednjem veku, uglavnom na osnovu diplomatičkih i osmanskih izvora. Srpska porodica se u ovom periodu javlja u dva vida organizovanja: kao inokosna i kao zadružna. Zadruge su uglavnom male i preovlađuju očinske i bratske zadruge, što ima veze i sa dužinom života u srednjem veku.
KLJUČNE REČI: porodica, zadruga, kuća, srednji vek, srpske zemlje, vlastela, zemljoradnici, stočari.

Dr Ema MILJKOVIĆ – OSMANSKE POPISNE KNJIGE KAO IZVORI ZA ISTORIJSKU DEMOGRAFIJU: PRIMER NAHIJE KUKANJ

APSTRAKT: U ovom radu prikazane su mogućnosti korišćenja osmanskih popisnih knjiga deftera kao izvora za istorijsku demografiju. Iako nastali prvenstveno iz fiskalnih razloga, osmanske popisne knjige – defteri predstavljaju nezaobilazno polazište kada su u pitanju proučavanja iz istorijske demografije, naročita perioda od 15-18. veka. Iako ne uvek adekvatni za pitanja koja zadaje istorijska demografija, proučavanjem osmanskih popisnih knjiga, ukoliko se koriste određeni metodološki imperativi koji su naglašeni u radu, predstavljaju izvrsnu startnu tačku za ovakvu vrstu istraživanja, ne samo za klasični period Osmanskog carstva, već i za poslednje decenije postojanja nezavisne srpske i bosanske države.
KLJUČNE REČI: Istorijska demografija, Osmanske popisne knjige, Klasičan period carstva, Despotovina Srbija, Kraljevina Bosna